Ukumona fyonse ifya mafunde ayapya aya mipeto mu 2025

Jun 17, 2025 Shiteni imbila

Ukufika mu mweshi wa cibili 2025, ifyalo ifingi mu calo conse fyalicilile ukukosha amafunde yabo aya e-imisango, ukubika amano ku kucingililwa kwa bacaice, ukucingililwa kwa cifulo, ukulungika imisonko no kukansha ukufika ku matuuka. Ifikonkelepo ni mibele ya mibele mu fyalo ifikulu ne fitungu:

I. EU na fyalo fya ku Bulaya

Beljimu

Ukukaanya ukubomfya imiti ikola iyabomfiwa fye kamo: Ukufuma pa 1 January, 2025, ukushita imiti ikola iyabomfiwa fye kamo kukakanishiwa umupwilapo. Minisita wa fya Bumi alangile amasanso ya iko aya mu ncende no kupanga kwa iko ukwa bufi ku bapungwe13.

Ukuita amafunde ya EU ayaumfwana: Lomba Komiti wa ku Bulaya ukutungilila ukuwamya kwa mafunde ya fwaka ayakosa1.

Icalo ca Latvia

Ukukanshiwa kwa myaka no kunwa: Calileshiwa ukushita e-imisango ku bantu abacilile imyaka 20. Ifintu fye ifishanunkila nelyo ifya kunwa ifya toaka-efyasuminishiwa, kabili ifyaba mu cipe ca nicotine fyalicefiwa13.

Italy

Ukusuminisha ukushita no kukansha ukushita pa Intaneti: Inshita ya kubomfya iya kusuminisha ukushita imiti ikola iyapya iyapeelwa yalilundwako ukufika ku myaka 4, kabili ifipe ifyakwata nicotine-fyaleshiwa ukushitishiwa pa Intaneti13.

Spain

Icipangano ca kwalula amafunde: Ifunde lya fwaka ilya 2005 lyapeelwa ukuwamya pa kukansha e-ifyakubomfya fye kamo ne fyakusanshamo, no kulundulula ubukulu bwa fifulo ifishakwata umusebo mu fifulo fya cintubwingi8.

UK na Wales

Ukukaanya ukubomfya imiti ikola iyabomfiwa fye kamo: Icalo ca Wales cikakaanya ukupeela imiti ikola iyabomfiwa fye kamo ukufuma pa June 1, 2025. UK pa nshita imo ine ikatungilila inshila ya kubomfya imiti ikola iyabomfiwa limo, ukufwaya abapanga imiti ikola na mapulatifomu ya kucingililamo imiti ikola.

2. Icalo ca ku Kabanga

Ubuteko bwa US na citungu

Icitungu ca Rhode: cikaanya ukushita imiti ikola iyanunkila kabili cibika umusonko wa masenti 50 pali mililita umo pa fintu ifibomfiwa fye kamo13.

California: Ukukanishiwa kwa fwaka uwanunkila kwalundwako ku kushitishiwa pa Intaneti, kabili abaonaula kuti bapeelwa indalama sha kulipila ukufika kuli $20,000 no kubikwa mu cifungo13.

Illinois: Ilakaanya ukusabankanya kwa fwaka ukwa bufi (nga ukupaka ukwapashanya ifipe ifishili fya fwaka)13.

Utah na Iowa: Pa mulandu wa milandu iyapusana ne funde lya calo, ukukaanya imiti ikola iyanunkila kwaimikwa13.

Canada

Ukufika ku cipimo ca nikotini: Ukukonka ifipimo fya EU, umusango wa nikotini uwa menshi taufwile ukucila pali 20mg/mL (mu fitungu fimo)3.

III. Icitungu ca Asia

Vietnam

Ukukanishiwa konse: Ukufuma mu January 2025, ukupanga, ukuleta, ukushita no kubomfya imiti ikola iya e-na fwaka iyapya kukaba ukwakanishiwa. Ababifya kuti bapingulwa ukufika ku myaka 5 mu cifungo5710.

Icalo ca Cipya

Ukukansha kwa fwaka ukwabomfiwa fye kamo: Ukutendeka pa 17 Juni, 2025, icifulo ca matuuka aya pa lwabo ne fyakusabankanya fikakanshiwa, kabili ukulipila kwakubembuka kukakulishiwa ukufika kuli NZ$100,0006.

Indonesia

Ukukonka imitengo: Imitengo ya fipe fya koca, ifya menshi na ifipe ifya kwalula ifipe fyakuliile na 6%, 22% na 6% ukulingana13.

Icalo ca Kirgistan

Ukuleta ifya kulya no kufibomfya: Ukufuma pa 1 July, 2025, ukuleta ifya kulya ifya e-ikakanishiwa, kabili umutengo wa fipe fya fwaka ukakulilako5.

IV. Amasamba ya Bulaya na Russia

Russia

Ukuninina kwa misonko ya fyakubomfya: umusonko wa fyakubomfya ifya nicotine walikuliile ukufika ku mamilioni 2.2 aya ma ruble pa kilogalamu imo, amenshi 42 pa mililita umo, no kubika umutengo wa toaka uwacepa uwa 13.

V. Ifyakucita na Mafya

Ukupatikishiwa kwa cifulo: Ifyalo ifingi fyalilesha imiti ikola iyabomfiwa fye kamo (nga Belgium na Wales) pa mulandu wa kuonaula kwa pulasitiki no kuonaula kwa mabatiri19.

Ukucingililwa kwa bacaice: Ukucefyako ukukoka ukupitila mu kukansha kwa fya kunwa (California, Icishi ca Rhode), ukukansha kwa myaka (Latvia) no kucenjela kwa kusabankanya (Illinois) 136.

Ukukulilako kwa mitengo ya fyakupangapanga: Amakampani ya China aya mipeto yafwile ukukonka imisonko, ukushininkisha no kucingililwa kwa cifulo ififwaikwa mu fyalo ifyapusanapusana, no kwalukila ku fyakupangapanga ifyakupangapanga no kupanga ifipe ifikonka amafunde3.

Ukukansana kwa mu mafunde: Amabuteko yamo (nga Utah na Iowa) yalekele ukubomfya amafunde ayapya pa mulandu wa milandu iyapusana mu mafunde, ukulanga ubu bwangalo pakati ka mafunde ne fya makwebo13.

Ukusupawila

Mu 2025, amafunde ya calo conse aya e-akalanga imibele itatu iyakulisha: ukukosa (ukukaanya konse no kukanda kwakulisha), ukuwamya (ukukaanya kwa fiputulwa pa fya kunwa ne nshila sha kushitishishamo), no kucingililwa kwa cifulo (ukutungilila imilimo ya kubweshamo no kucefyako ifyaonaika). Amakampani yalekabila ukukonka bwino bwino ukwaluka kwa mafunde no kwalula inshila shakubombelamo pa mafya ya kusunga amafunde ne fishinte fyakufika ku makwebo.